HỎI : Bệnh nhân nam 50 tuổi đã có tiền sử dị ứng Cefotaxime cách đây vài tháng, nay vào viện do nhiễm khuẩn ổ bụng có thể cân nhắc sử dụng Ceftriaxone hay không ?
TRẢ LỜI:
Trước đây, có ý kiến cho rằng bệnh nhân dị ứng với penicilin sẽ có khả năng cao dị ứng với bất kỳ cephalosporin nào khác (tỷ lệ được báo cáo lên tới 23,9%). Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây đã chứng minh tỷ lệ phản ứng chéo rất thấp, chỉ khoảng 1%.
Sự tương đồng về vòng beta-lactam trong cấu trúc của nhóm penicilin và cephalosporin là nguyên nhân dẫn đến nghi ngờ về khả năng phản ứng chéo giữa các thuốc trong 2 nhóm kháng sinh này. Tuy nhiên, cơ sở lý thuyết của nhận định này còn rất hạn chế.
Phản ứng chéo của các nhóm thế
Các nghiên cứu cho thấy các nhóm thế của kháng sinh beta-lactam là yếu tố quyết định đặc tính kháng nguyên trong phản ứng dị ứng .
Ví dụ, nếu bệnh nhân bị dị ứng liên quan đến nhóm thế amino của amoxicilin chứ không phải vì cấu trúc chung (vòng beta-lactam), bệnh nhân đó sẽ có khả năng dị ứng chéo với ampicilin do các thuốc này có nhóm thế tương tự nhau, nhưng không có khả năng dị ứng chéo với benzylpenicilin hoặc các penicilin khác
Gần đây, các yếu tố quyết định đặc tính kháng nguyên của cephalosporin trong các phản ứng dị ứng đã được tìm hiểu rõ ràng hơn. Nhóm thế R2 của cephalosporin thường bị mất sau khi mở vòng beta-lactam, do vậy, ít gây dị ứng hơn . >>> Người ta cho rằng nhóm thế R1 quyết định tính đặc hiệu của các phản ứng miễn dịch đối với các cephalosporin. Với lý do này, phản ứng dị ứng chéo giữa các hoạt chất trong toàn bộ nhóm cephalosporin rất hiếm gặp.
Sự có mặt của nhóm thế R1, với vai trò như yếu tố quyết định đặc tính kháng nguyên, có thể giải thích cho các phản ứng chéo có thể xảy ra giữa một số kháng sinh beta-lactam nhất định cũng như giữa các kháng sinh trong nhóm cephalosporin.
Ví dụ, nhóm thế R1 tương đồng giữa các kháng sinh aminopenicilin (như ampicilin và amoxicilin) và các aminocephalosporin (như cefalexin và cefaclor), và các bệnh nhân nhạy cảm với nhóm amino sẽ có nguy cơ dị ứng chéo giữa amoxicilin và cefalexin nhưng có thể dung nạp được khi dùng các kháng sinh penicilin và cephalosporin không có nhóm thế này.
Vậy sử dụng Ceftriaxone trong trường hợp này có được không?
Để trả lời câu hỏi này chúng ta hãy so sánh cấu trúc giữa cefotaxime và ceftriaxone :
Như chúng ta thấy , ceftriaxone và cefotaxime có nhóm R1 khá giống nhau. Do đó nếu bệnh nhân đã dị ứng với 1 trong 2 loại thì chắc chắn KHÔNG NÊN DÙNG loại còn lại.
Thông tin thuốc : Cefotaxime https://pharmog.com/wp/cefotaxime/
Thông tin thuốc : Ceftriaxone https://pharmog.com/wp/cefotaxime/
TLTK:
https://pediatrics.aappublications.org/content/141/5/e20172497.figures-only
Canhgiacduoc.org.vn
