Dược lý học: Quá trình bài tiết acid dạ dày và các bước can thiệp ?
Chúng ta hãy phân tích hình này , đây là một hình trích ra từ quyển kinh thánh của Dược lý học Pharmacological basis of therapeutics của Goodman & Gilman.
Trước hết chúng ta thấy rằng tất cả các loại tế bào được liệt kê đều là thành phần của dạ dày ECL: enterochromaffin like, ENS: enteric nervous system, parietal cell & superficial epithelial cell.
Hệ thống này vận hành như sau: khi dạ dày trống Ach của vagous nerve-TK X qua thụ thể muscarinic 3 trên tế bào thành gây tiết H+ qua bơm proton, khi có thức ăn sự thay đổi pH theo hướng kiềm kích thích tế bào G phóng thích Gastrin vào mạch máu (nội tiết-endocrine) vì đi theo dòng máu gastrin có thể tác động lên cả parietal cell lẫn ECL qua thụ thể cholecystokinin 2 (CCK2).
Ach & cholecystokinin hoạt hóa bơm proton bằng cách tăng Ca++ tại parietal cell (calcium dependant pathway), trong khi đó ECL phóng thích histamine dưới tác động của cholecystokinin gắn lên thụ thể histaminergic H2 kích hoạt Adenylyl cyclase tăng cAMP kích thích bơm proton (cAMP dependant pathway) phóng thích H+ prostaglandin E2 ức chế cAMP dependant pathway. Prostacyclin I2 có tác động lên superficial epithelial cell tiết ra mucus và HCO3-.
Mucus có bản chất hóa học là mucopolyshaccarid không thể trụ vững với acid dịch vị mà cần phải có HCO3- để trung hòa pH acid , sự phóng thích liên tục HCO3- giúp cho pH trong lớp nhày trung tính so với pH 2 của lòng dạ dày.
Hậu quả của sự giảm PGs như vậy đã rõ: mất yếu tố ức chế bơm proton duy nhất và mất mucus lẩn HCO3- trên bề mặt lòng dạ dày vì thế ức chế bơm proton chỉ là hợp lý mà không tối ưu.
Theo BS.Phùng Trung Hùng
